Endüstriyel tesislerde, ticari binalarda, denizcilik uygulamalarında ve kritik veri merkezlerinde elektrik yükü dalgalanmalarında kararlı bir terminal voltajının korunması ve hızlı geçici rejim toparlanması dizel jeneratör setleri için temel gereksinimdir. Leroy Somer ikaz sistemleriyle donatılmış fırçasız alternatörlerde, Otomatik Voltaj Regülatörü (AVR) ikaz akımını kontrol ederek kararlı durum voltaj regülasyonunu ±%0,5 ile ±%1,0 aralığında tutar.
On yıllar boyunca ikaz mimarisi, klasik kendinden ikazlı Shunt sistemlerinden patentli çift yardımcı sargılı (AREP) sistemlere ve sabit mıknatıslı jeneratörlere (PMG) kadar evrilmiştir. Bakım, modernizasyon veya acil arıza giderme çalışmalarında servis mühendisleri sıklıkla R438 veya R448 gibi eski kartları evrensel R450 ile değiştirmekte ya da R120 gibi kompakt üniteleri ayarlamaktadır.
Bu mühendislik kılavuzu; doğrulanmış teknik kılavuz verilerine dayanarak Leroy Somer AVR topolojilerinin karşılaştırmasını, klemens dönüştürme şemalarını, potansiyometre kalibrasyon adımlarını ve multimetre ile statik diyot testlerini ayrıntılarıyla sunmaktadır.
1. Teknik Karşılaştırma ve Seçim Matrisi
Doğru yedek AVR’nin seçilmesi; ikaz topolojisinin, algılama voltaj kademesinin, sürekli çıkış akımının ve kısa devre dayanım kapasitesinin doğrulanmasını gerektirir. Aşağıdaki tabloda AVR R450, AVR R438, AVR R448 ve AVR R120 modellerinin temel parametreleri özetlenmiştir:
| Teknik Parametre | Leroy Somer R120 | Leroy Somer R438 | Leroy Somer R448 | Leroy Somer R450 |
|---|---|---|---|---|
| İkaz Besleme Topolojisi | SHUNT (Kendinden İkazlı) | AREP / PMG | AREP / PMG | AREP / PMG / SHUNT |
| Regülasyon Hassasiyeti | ±%1,0 | ±%0,5 | ±%0,5 | ±%0,5 |
| AC Algılama Girişi | 277V 1-faz / 415V 3-faz (±%10) | 95–140V / 170–260V / 340–528V | 95–140V / 170–260V / 340–528V | 95–140V (110V) / 170–260V (220V) / 340–528V (380V) |
| Güç Besleme Girişi | 277 VAC rms (±%10), 50/60 Hz | AREP (X1, X2, Z1, Z2) veya PMG | AREP (X1, X2, Z1, Z2) veya PMG | Maks 150 V, 50/60 Hz (AREP/PMG/Shunt) |
| Sürekli DC Çıkış Akımı | 4,0 A DC (alan direnci ≥15 Ω) | 4,5 A DC (alan direnci ≥10 Ω) | 6,0 A DC (alan direnci ≥10 Ω) | 6,0 A DC (1,0–5,5 A ayarlanabilir) |
| 10sn Aşırı Yük Akımı | 6,0 A DC | 8,0 A DC | 10,0 A DC | 10,0 A DC (Maks 9,5 A, tavan 2,9× eşik) |
| Kısa Devre Dayanımı | Yok (voltaj çöker) | AREP/PMG ile korunur | 10 sn boyunca %300 (~1 A’e düşer) | 10 sn boyunca %300 (0,5–0,7 A’e keser) |
| Aşırı İkaz Koruması | Ayar değeri: 60 VDC (10–85 VDC) | Dahili elektronik koruma | 10 sn >10 A sonrası ~1 A’e düşer | P3 eşiği, %110 nominal, 90 sn gecikme |
| Algılama Kaybı Koruması | Entegre gösterge | Entegre koruma devresi | Entegre koruma devresi | AREP/Shunt: 1 sn; PMG: 10 sn (<1 A) |
| Paralel Çalışma (Droop) | Standart değil | Opsiyonel akım trafosu | Harici R724 / R725A + Trafo | Dahili P4 (400V’ta %0–8, 1A/5A Trafo) |
| Uyumlu Alternatör Gövdesi | TAL 040, TAL 042, TAL 044 | LSA 42.2, 43.2, 44.2 | LSA 46.2, 47.2, 49.1 | LSA 46.2, 47.2, 49.1, 50.2 |
Farklı marka jeneratör parçalarının çapraz eşleştirmeleri hakkında genel bilgi için Jeneratör Parçaları Çapraz Referans Kılavuzu sayfamıza göz atabilirsiniz.
2. İkaz Topolojisi Prensipleri: SHUNT, AREP ve PMG
Doğru AVR seçimi ve kablolaması için besleme mimarisinin anlaşılması zorunludur.
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| LEROY SOMER İKAZ BESLEME GÜÇ MİMARİSİ |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| |
| 1. SHUNT (R120 / R450 Shunt Modunda) |
| Ana Stator (Klemensler) ----[Besleme & Algılama]----> AVR ----> İkaz Alanı |
| (Basit ve ekonomik; kısa devrede veya ağır motor kalkışında ikaz çöker) |
| |
| 2. AREP (R438 / R448 / R450 AREP Modunda) |
| Yardımcı Sargılar: |
| X1 - X2 (Voltajla Orantılı) -----+ |
| Z1 - Z2 (Akımla Orantılı) -------+--> [AVR Güç Beslemesi] |
| Ana Stator ---------------------------> [0-110/220/380V Algılama] --> AVR |
| | |
| İkaz Alanı |
| (Harici PMG olmadan 10 saniye boyunca %300 kısa devre akımı sağlar) |
| |
| 3. PMG (R438 / R448 / R450 PMG Modunda) |
| Şaft Arkası PMG Jeneratörü (Bağımsız AC Besleme) -> [AVR Beslemesi] |
| Ana Stator -------------------------------------> [Algılama Girişi] -> AVR |
| | |
| İkaz Alanı |
| (Harmonik bozulmalara ve lineer olmayan yüklere karşı tam elektriksel izolasyon)|
| |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
1. SHUNT (Kendinden İkazlı) Sistem
R120 AVR kartına sahip jeneratörlerde, çalışma gücü ve algılama doğrudan ana stator klemenslerinden alınır. Lineer yükler için ekonomik bir çözümdür, ancak ciddi bir kısa devre anında stator voltajı düşer ve ikaz devresi enerjisiz kalarak çöker.
2. AREP (Yardımcı Sargılı) Sistem
AREP sistemi ana stator oluklarına yerleştirilmiş iki özel yardımcı sargı içerir:
- X1 - X2 Sargısı (Voltaj Bileşeni): Alternatör terminal voltajıyla orantılı güç sağlar.
- Z1 - Z2 Sargısı (Akım Bileşeni): Yük akımıyla orantılı güç üreterek ani yüklenmelerde ve kısa devrede dahili güç takviyesi işlevi görür.
Bu sayede R438, R448 ve R450 regülatörleri, alt kademe kesicilerin seçici olarak açabilmesi için 10 saniye boyunca %300 kısa devre akımını korur.
3. PMG (Sabit Mıknatıslı Jeneratör) Sistemi
Şaft ucuna monte edilen bağımsız sabit mıknatıslı jeneratör, AVR’ye temiz AC gücü sağlar. Bu sayede frekans sürücülerinin (VFD) neden olduğu harmonikler ikaz güç beslemesini etkileyemez.
3. Klemens Dönüşümü ve R450’ye Yükseltme
R450 AVR eski R448 ve R438 kartlarının doğrudan yerine geçer. Klemens bağlantı eşleştirmeleri aşağıda verilmiştir:
| Fonksiyon | Eski R448 Klemensleri | Eski R438 Klemensleri | Modern R450 Klemensleri | Bağlantı Açıklamaları |
|---|---|---|---|---|
| İkaz Alanı Çıkışı (+) | E+ / F+ | E+ / F+ | E+ | İkaz statoru alan pozitif ucuna bağlanır |
| İkaz Alanı Çıkışı (-) | E- / F- | E- / F- | E- | İkaz statoru alan negatif ucuna bağlanır |
| AREP Yardımcı Sargı 1 | X1, X2 | X1, X2 | X1, X2 | Voltaj yardımcı beslemesi (veya PMG uçları) |
| AREP Yardımcı Sargı 2 | Z1, Z2 | Z1, Z2 | Z1, Z2 | Akım takviye yardımcı beslemesi |
| Algılama Ortak Ucu | 0 V | 0 V | 0 V | Nötr veya referans algılama fazı |
| 110V Algılama Kademesi | 110 V | 110 V | 110 V | Algılama voltaj aralığı: 95–140 VAC |
| 220V Algılama Kademesi | 220 V | 220 V | 220 V | Algılama voltaj aralığı: 170–260 VAC |
| 380V Algılama Kademesi | 380 V | 380 V | 380 V | Algılama voltaj aralığı: 340–528 VAC |
| Paralel Droop Trafosu | Harici Modül | Opsiyonel Trafo | S1, S2 | 1A veya 5A sekonder akım trafosu (<2,5VA) |
| Harici Voltaj Potu | ST1 / ST2 | ST1 / ST2 | ST1, ST2 | Köprüyü sökün ve 1 kΩ / 1W potansiyometre bağlayın |
AVR kablolama ve voltaj algılama prensipleri hakkında daha fazla bilgi için Jeneratör AVR Bağlantı ve Algılama Kılavuzu sayfamızı inceleyebilirsiniz.
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| R450 KLEMENS DÜZENİ VE YERLEŞİMİ |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| |
| [ 0V ] [ 110V ] [ 220V ] [ 380V ] [ E- ] [ E+ ] [ S1 ] [ S2 ] |
| |------------ VOLTAJ ALGILAMA --| |-- İKAZ ALANI| |-- DROOP CT --| |
| |
| [ X1 ] [ Z1 ] [ X2 ] [ Z2 ] [ ST1 ] [ ST2 ] [ F1 / F2 SİGORTALAR] |
| |------- GÜÇ BESLEMESİ ----| |- HARİCİ POT -| [ 10A 250V Seramik ] |
| |
| +---------------------------------------------------------------------------+ |
| | DÖNER ANAHTAR: LAM tepkisi ve U/F frekans seçimi (50 Hz / 60 Hz) | |
| | POTANSİYOMETRELER: P1 (VOLT) P2 (STAB) P3 (I_EXC) P4 (DROOP) | |
| | LED GÖSTERGELER: Yeşil (Normal Çalışma) Kırmızı (Aşırı Yük / Kesme) | |
| +---------------------------------------------------------------------------+ |
| |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
4. Potansiyometre Ayar ve Kalibrasyon Prosedürü (R450)
Yeni monte edilen bir AVR R450 kartını devreye alırken P1 ila P4 potansiyometrelerini belirtilen sırayla ayarlayın:
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| R450 POTANSİYOMETRE AYAR STANDART SIRASI |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| |
| ADIM 1: Başlangıç Ön Ayarı (Enerjisiz) |
| - P1 (VOLT Voltaj): Saat yönünün tersine tam kısık (en düşük voltaj) |
| - P2 (STAB Kararlılık): Orta konumda (yaklaşık %50) |
| - P3 (I_EXC Akım Sınırı): Saat yönünde tam açık (ilk kalkışta kesmeyi önler) |
| - P4 (DROOP Paralel): Saat yönünün tersine tam kısık (tek çalışan set için %0) |
| |
| ADIM 2: Nominal Voltaj Ayarı (P1) |
| - Motoru çalıştırın ve nominal devre getirin (1500 / 1800 RPM) |
| - Hedef voltaja (ör. 400V) ulaşana kadar P1'i saat yönünde yavaşça çevirin |
| |
| ADIM 3: Dinamik Kararlılık Ayarı (P2) |
| - Voltmetre ibresinde hafif salınım görene kadar P2'yi saat yönünün tersine çevirin|
| - Ardından P2'yi kritik sönüm noktasına kadar saat yönünde hafifçe geri alın |
| |
| ADIM 4: Aşırı İkaz Sınırı Ayarı (P3) |
| - Jeneratöre %100 nominal yük verin ve E+/E- klemenslerindeki DC akımı ölçün |
| - %110 yükte yeşil LED sürekli yanık kalacak şekilde P3'ü ayarlayın |
| |
| ADIM 5: Paralel Droop Ayarı (P4 - Yalnızca Paralel Çalışan Setler) |
| - S1/S2'ye 1A/5A akım trafosunu bağlayın ve endüktif yük (cos φ 0.8) uygulayın |
| - Tam yükte %2 ila %4 voltaj düşümü elde edecek şekilde P4'ü ayarlayın |
| |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
Koruma Eşikleri ve Zamanlama Parametreleri (P3)
- Sürekli Akım Ayar Aralığı: 1,0 A ile 5,5 A DC arasında ayarlanabilir.
- Aşırı İkaz Zamanlaması: Akım P3 ayarının %110’unu aşarsa, dahili sayaç 90 saniye boyunca saniyede 1 darbe sayar. Yük normale dönerse sayaç aynı hızda geri sayar. 90 saniye sonunda AVR akımı sınırlar.
- Kısa Devre Kesmesi (10sn): Ağır kısa devrede akımın 2,9 katına kadar (9,0 A ± 0,5 A tavan, maks 9,5 A) izin verilir. Hata 10 saniye sürerse, AVR ikaz akımını 0,5–0,7 A seviyesine düşürür.
- Arıza Sonrası Voltaj Sınırlandırması: AREP jeneratörlerde kısa devre giderildikten sonra voltaj geçici olarak nominalin %70’i ile sınırlandırılır.
5. Multimetre ile Statik Kontrol ve Arıza Teşhisi
Kart değişimi öncesinde veya arıza şüphesinde, tüm kablolar sökülmüş durumdayken multimetre ile diyot ve direnç ölçümleri yapın.
R120 AVR Statik Kontrolü
- F1 - F2 Arası (Diyot Testi): Kırmızı prob
F1, siyah probF2. Ölçülen değer: 0,4 kΩ - 0,6 kΩ. Problar yer değiştirdiğinde Açık Devre (Sonsuz) göstermelidir. - U - N1 Arası (Algılama Direnci):
UileN1arasındaki direnç 200 kΩ - 260 kΩ olmalıdır. Açık devre, gerilim bölücü direncin yandığını gösterir. - N - F1 Arası (İletkenlik):
NileF1arasındaki direnç çok düşük veya yaklaşık 0 Ω olmalıdır. - Dahili Sigorta: 4 A / 240 VAC seramik sigortanın sağlamlığını kontrol edin.
R450 AVR Statik Teşhisi
- Sigorta Kontrolü: İki adet 10 A / 250 V güç sigortasını (
F1/X1veF2/Z2) kontrol edin. Sigortanın atması döner diyot veya ikaz sargısı kısa devresine işaret eder. - Güç Yarı İletkenleri: Güç girişleri (
X1/X2/Z1/Z2) ile alan çıkışları (E+/E-) arasındaki direnci ölçün. 0 Ω kısa devre, tristörlerin delindiğini gösterir. - LED Durum Teşhisi:
- Yeşil LED Sürekli Yanıyor: Normal çalışma, akım sınırın altında.
- Yeşil LED Yanıp Sönüyor: Aşırı yük sayacı geri sayıyor (yük azaldı).
- Yeşil LED Sönük / Kırmızı LED Yanıyor: Koruma modu devrede (akım 0,5–0,7 A’e düşürüldü).
6. POPULACE Uyumlu Kalite ve Garanti Güvencesi
POPULACE, AVR R450, AVR R438, AVR R448 ve AVR R120 dahil olmak üzere tüm Leroy Somer alternatör serileri için yüksek kaliteli uyumlu voltaj regülatörleri üretmektedir.
Tüm ürünler ISO9001 kalite yönetim sistemi altında üretilmektedir:
- %100 Dinamik Test: Voltaj kararlılığı, tepki süresi, UFRO çalışma noktaları ve kısa devre kesme süreleri test edilmektedir.
- Endüstriyel Bileşenler: Yüksek sıcaklığa dayanıklı tristörler, hassas potansiyometreler ve titreşime dayanıklı tropikalize silikon kaplama.
- 13 Ay Fabrika Garantisi: Hızlı teknik destek ve parça değişimi.
Jeneratörünüze uygun modeli teyit etmek için etiket fotoğrafını [email protected] adresine iletebilir veya ürün sayfalarımızdan bize ulaşabilirsiniz.
