Deep Sea Electronics (DSE) kontrol modülleri — özellikle DSE7320 MKII, DSE6120 ve DSE4520 — Türkiye’deki dizel jeneratör üreticileri (Aksa, Teksan, Genpower, Emsa) ve şantiye, hastane, fabrika yedek enerji sistemlerinde en çok tercih edilen otomatik şebeke arıza (AMF) ve transfer kontrol üniteleridir.
Şebeke kesintisi anında ekranda bir arıza uyarısı belirdiğinde veya jeneratör marş basıp devreye girmediğinde, arızanın hızla teşhis edilmesi kritik tesislerin kesintiye uğramasını önlemek adına hayati önem taşır. Bu teknik kılavuzda yaygın alarm kodlarının nedenleri, klemens kontrol noktaları ve kontrol ünitesi değişim standartları ele alınmaktadır.
1. DSE Kontrol Cihazlarında Alarm Seviyeleri
- Uyarılar (Warning - Sarı İkon): Kritik olmayan çalışma koşullarıdır (örneğin akü voltajının düşmesi). Jeneratör çalışmaya devam eder ancak operatörü uyarmak amacıyla ekrandaki ikaz ışığı yanıp söner.
- Elektriksel Açtırma (Electrical Trip - Sürekli Kırmızı İkon ve Sesli Alarm): Jeneratör şalterini (GCB) derhal açarak yükü keser, motoru soğutma devrine (Cooling Run) alır ve ardından güvenli şekilde durdurur.
- Acil Durdurma (Shutdown - Yanıp Sönen Kırmızı İkon ve Anında Stop): Motoru mekanik tahribattan korumak amacıyla yakıt selonoidinin enerjisini anında keserek dizeli saniyeler içinde stop ettirir.
2. En Sık Karşılaşılan Arızalar ve Adım Adım Çözümler
Arıza 1: “Fail to Start” / Marş Basma veya Başlatma Başarısızlığı
Kontrol cihazı hafızasındaki marş programını tamamlar (genellikle 10 saniye marş, 10 saniye bekleme döngüsü ile 3 deneme), ancak motor marş motorunu çevirmez veya ateşleme gerçekleşmez.
Elektriksel Kontrol Listesi:
- Klemens 2 ve 3 (DC Besleme Girişi): Marş basma anında akü kutup başlarındaki gerilimi ölçün. Eğer marş anında gerilim 8V DC’nin altına düşerse, kontrol modülü mikroişlemcisi yeniden başlar (Reset atar). DSE9130 akıllı akü şarj redresörünün veya BAC06A ünitesinin 13.6V (12V sistem) veya 27.2V (24V sistem) tampon şarj voltajını sabit tuttuğundan emin olun.
- Klemens 4 (Yakıt Selonoidi Çıkışı Fuel Relay): Marş çevrimi başladığında Klemens 4’te +12V veya +24V çıkış gerilimi oluştuğunu ve stop selonoidinin çekme bobinini açtığını doğrulayın.
- Klemens 5 (Marş Motoru Çıkışı Crank Relay): Marş anında Klemens 5 üzerinden marş motoru otomatiğine (50 nolu uca) tetikleme voltajının ulaştığını kontrol edin.
- Acil Stop Butonu (Klemens 1 Emergency Stop): Klemens 1 pini normalde kapalı (NC) acil stop mantar butonu üzerinden kesintisiz +DC gerilim almalıdır. Bu hat kesilirse tüm marş ve yakıt çıkışları kilitlenir.
Arıza 2: Düşük Frekans (Under Frequency) / İkaz Voltajı Kaybı
Dizel motor sorunsuz çalışır ve devrini alır, ancak ısınma ve oturma süresi (Warm Up Timer) dolduğunda düşük frekans alarmıyla stop eder.
Nedenleri ve Çözümü:
- Elektronik Hız Kontrol Ayarı (Governor): ESD5500E hız kontrol cihazını kontrol edin. Motor devrinin tam olarak 1500 RPM (50 Hz Türkiye şebeke standardı) seviyesine oturduğundan emin olun.
- AVR Voltaj Üretimi: Eğer alternatördeki otomatik voltaj regülatörü (AVR) çıkış klemenslerinde 400V üretmiyorsa, DSE modülü L1-L3 fazlarından AC gerilim ve frekans okuyamadığı için üniteyi korumaya alır.
Arıza 3: Çalıştıktan Hemen Sonra Düşük Yağ Basıncı Alarmı (Low Oil Pressure)
Motor marş alıp çalıştıktan 10 ila 15 saniye sonra yağ basınç müşürü hatası vererek durur.
Nedenleri ve Çözümü:
- Yağ Basıncı Gecikme Süresi (Oil Pressure Delay): DSE Configuration Suite yazılımından marş anındaki yağ basıncı izleme gecikmesini 10-15 saniyeye çıkarın; böylece mekanik yağ pompasının galerilere basınç basması için yeterli süre tanınmış olur.
- Müşür Eğrisi Uyumsuzluğu: DSE panelleri VDO, Datcon, Murphy gibi analog direnç sensörlerini destekler. 0-10 bar VDO müşür yanlışlıkla 0-5 bar eğrisiyle tanımlanmışsa, panel basıncı düşük algılayıp sahte arıza verir.
3. DSE7320 MKII Klemens Bağlantı Tablosu
| Klemens No | Bağlantı İşlevi | Sinyal Tipi | Teknik Kontrol Yöntemi |
|---|---|---|---|
| 1 | Acil Stop Butonu Girişi | +12V / +24V DC Giriş | Buton basılı değilken tam akü voltajı okunmalıdır |
| 2 | DC Besleme Negatif (-) | 0V (Akü Şasesi) | Akü eksi kutbuna ve motor gövdesine sağlam bağlantı |
| 3 | DC Besleme Pozitif (+) | +12V / +24V DC Sürekli | Marş anında gerilim 8V altına düşmemelidir |
| 4 | Yakıt Selonoidi Çıkışı | +12V / +24V DC Çıkış | Stop selonoidi bobinini enerjilendirir |
| 5 | Marş Otomatiği Çıkışı | +12V / +24V DC Çıkış | Marş motoru marş rölesini tetikler |
| 39-42 | Alternatör Voltaj Ölçümü (L1-L3, N) | 100V - 600V AC | Faz-Faz ve Faz-Nötr AC gerilimini ölçer |
| 47-48 | Manyetik Hız Sensörü (MPU) | 0.5V - 70V AC RMS | Volan dişlisinden gelen blendajlı burgulu kablo |
4. Değişim ve Uyumlu Modüller
POPULACE, Deep Sea serisi (DSE7320, DSE6120, DSE4520, DSE3110), SmartGen ve ComAp panellerinin yuva ölçüleriyle birebir uyumlu, dinamik test tezgahında kalibre edilmiş jeneratör kontrol modüllerini 13 ay fabrika garantisiyle üretmektedir.
- Jeneratör Kontrol Modülleri Kataloğumuzu (51 model) inceleyin
- Bağlantı şemaları ve teknik destek için bize ulaşın: [email protected]